RakamlarRakamlarla Türkiye

Yoksulluk sınırının altında: ne kadar geride?

Yayım tarihi: 5 Kasım 2026 · Veriler: 2 Kasım 2026

2025 yılında medyan gelirin yüzde altmışından azıyla yaşayanların %72,0 kadarı iki günde bir et, tavuk ya da balıklı bir yemeği karşılayamadı. Medyanın yüzde yüz yirmisinden fazlasına sahip olanlarda bu pay %9,2 oldu. TÜİK'in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması aynı soruları her yıl bütün bu gruplara soruyor; bu yüzden yoksulluk sınırının altındaki grubun ne kadar geride kaldığını ve aradaki mesafenin kapanıp kapanmadığını gösterebiliyor.

Bugünkü mesafe

Mesafe en çok, elde para kalmasını gerektiren şeylerde açılıyor. Sınırın altındakiler, yüzde yüz yirminin üstündekilere göre evini yeterince ısıtamamada 16,2 kat, beklenmedik bir harcamayı karşılayamamada 15,1 kat daha fazla etkileniyor. Evden uzakta bir haftalık tatil, grubun büyük bölümü için ulaşılmaz: %87,3; daha iyi durumdakilerde bu pay %19,0. Mesafe en az, konutun durumunda (2,5 kat) ve konut masraflarının çok yük getirmesinde (2,2 kat).

Medyanın %60'ının altındakiler, %120'sinin üstündekilere göre kaç kat, 2025

Evini ısıtamama16,2 kat
Beklenmedik harcama15,1 kat
Et, tavuk ya da balık7,9 kat
Bir haftalık tatil4,6 kat
Otomobil4,5 kat
Sızıntı, nem, çürük pencere2,5 kat
Konut masrafı yükü2,2 kat
Tüm veriyi indir (CSV)

Her satır, iki gruptaki payların oranıdır. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması tablolarından Rakamlar hesaplaması.

Orta grubun kaç yıl gerisinde

Daha iyi durumdakiler uzak bir karşılaştırma; daha yakını, medyanın yüzde altmışı ile yüz yirmisi arasındaki orta grup. Orta grubun payının, en yoksul grubun bugünkü payı kadar yüksek olduğu son yıl, konut masrafı yükünde 2021, otomobilde 2018, tatilde 2013, beklenmedik harcamada 2012, sızıntı ve nemde 2011, et, tavuk ya da balıkta 2010. Evi ısıtmada böyle bir yıl yok: bu tabloların ilk yılı olan 2006 yılından beri orta grubun payı, en yoksul grubun bugünkü payının (%50,5) hep altında kaldı.

Bu yılların çoğu, yazının sonunda anlatılan sert düşüşten önceye denk geliyor; bu yüzden kesin değil, yaklaşık bir mesafe veriyorlar. Kabaca okununca bile, bu ölçütlerin çoğunda on yıl ya da daha fazlasına karşılık geliyor.

Hangi mesafeler değişti

Burada tek tek yıllar yanıltıcı olabileceğinden karşılaştırma üç yıllık ortalamalarla yapılıyor. 2006–2008 ile 2023–2025 arasında sınırın altındaki grup ile yüzde yüz yirminin üstündeki grup arasındaki mesafe tatilde 23,9 puan düzeyinden 59,0 puan düzeyine, beklenmedik harcamada 39,9 puan düzeyinden 51,7 puan düzeyine, et, tavuk ya da balıkta 51,0 puan düzeyinden 54,7 puan düzeyine açıldı. Evi ısıtmada neredeyse değişmedi: 41,1 puan ve 40,6 puan.

%60'ın altı ile %120'nin üstü arasındaki fark, 2006-2008 ortalaması

Et, tavuk ya da balık51,0 puan
Otomobil48,4 puan
Evini ısıtamama41,1 puan
Sızıntı, nem, çürük pencere40,7 puan
Beklenmedik harcama39,9 puan
Konut masrafı yükü32,6 puan
Bir haftalık tatil23,9 puan
Tüm veriyi indir (CSV)

Yüzde puan. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması tablolarından Rakamlar hesaplaması.

Aynı fark, 2023-2025 ortalaması

Bir haftalık tatil59,0 puan
Et, tavuk ya da balık54,7 puan
Beklenmedik harcama51,7 puan
Evini ısıtamama40,6 puan
Otomobil35,1 puan
Sızıntı, nem, çürük pencere28,1 puan
Konut masrafı yükü13,4 puan
Tüm veriyi indir (CSV)

Yüzde puan. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması tablolarından Rakamlar hesaplaması.

Diğerlerinde daraldı: otomobilde 48,4 puan düzeyinden 35,1 puan düzeyine, sızıntı ve nemde 40,7 puan düzeyinden 28,1 puan düzeyine, konut masrafı yükünde 32,6 puan düzeyinden 13,4 puan düzeyine. Yani en yoksul grup konut ve otomobilde yaklaştı, elde para kalmasına bağlı olanlarda yaklaşmadı. Bu rakamlar nedenini söylemiyor.

Nasıl okunmalı

Gruplar yıldan yıla aynı kişiler değil, yoksulluk sınırı da medyanla birlikte kayıyor. Sınırın altında daha küçük bir pay, o gruptan daha az kişinin sorunu bildirdiği anlamına gelir; aynı kişilerin durumunun düzeldiği anlamına gelmez.

Tablolarda iki sıçrama açıklamasız. 2013 yılından 2014 yılına sınırın altındakilerden et, tavuk ya da balığı karşılayamayanların payı %82,2 düzeyinden %66,6 düzeyine, beklenmedik harcamada %82,8 düzeyinden %57,4 düzeyine, evi ısıtmada %61,4 düzeyinden %37,1 düzeyine düştü; orta grup da düştü, ette %53,2 düzeyinden %37,5 düzeyine. 2024 yılından 2025 yılına otomobili karşılayamayanların payı her grupta düştü: sınırın altında %53,1 düzeyinden %38,7 düzeyine, ortada %33,9 düzeyinden %22,0 düzeyine, üstte %14,9 düzeyinden %8,6 düzeyine. Gruplar arasında bu kadar ani düşüşler, insanların hayatı kadar araştırmadaki bir değişikliği de yansıtabilir; TÜİK'in tabloları bunu söylemiyor. Yukarıdaki karşılaştırmanın ortalamalarla yapılmasının nedeni bu; otomobildeki daralmayı da son yıl içinde olduğu için temkinli okumak gerekir.

Payların tümü TÜİK'in; farklar, katlar ve yıllar Rakamlar hesaplamasıdır.

← Tüm analizler